وبلاگ گروهی آرشیویستهای ایران

مقاله‌اي كه پيش روي داريد، در مجله ماهنامه تخصصي اطلاع رساني و نقد و بررسي كتاب شماره ۱۲۱ خرداد ۱۳۸۷ به چاپ رسيده. از آنجا كه يكي از رسالت‌هاي اين وبلاگ، اطلاع رساني در خصوص مطالب تخصصي اسناد مي‌باشد، و از طرفي محتواي مقاله بسيار برايم جالب و قابل تامل بود، بهتر ديدم كه در وبلاگ بياورم اميدوارم مورد پسند و استفاده شما عزيزان قرار بگيرد. منتظر نظرهاي شما عزيزان هستيم. 

تمهيد

محمدحسن خان اعتماد السلطنه، حدود يك ماه قبل از كشته شدن ناصرالدين شاه، در روز جمعه 19 شوال 1313 ق. بدرود زندگاني گفت و ديگر فرصت نيافت كه در روزنامه خاطرات خود، يك ماه آخر حيات شاه قاجار را روزشماري كند. 1 وي آخرين جمله اي كه از خود به جاي گذارد؛ مختص روز پنجشنبه 4 شوال است با اين مضمون كه: ...» امسال هم گذشت؟ در وقايع اين سال ثبت شده است: خداوند عواقب امور را خير كند. به حق محمد و آل محمد صلي الله علي و آله 2.« در حقيقت، بهار سال 1313 با سه ماهه ى آخر سال قمري مصادف شده بود 3؛ مي دانيم كه ناصرالدين شاه، روز 23 ذيقعده سال 1264 ق. در تهران تاجگذاري كرده بود. بنابراين روز 23 ذيقعده (ارديبهشت) سال 1313 ق. / 1275 ش. اولين روز پنجاهم سال سلطنتش مي شد. به همين مناسبت، از زمستان به اين طرف، گفت وشنيد هايي درباره ى برپايي جشني مفصل بر سر زبان ها بود و هر قدر به ماه ذيقعده نزديك تر مي شدند، جزئيات آن بيشتر در افواه منتشر مي گشت، مي گفتند از تمام دول اروپا نماينده و مهمان ويژه براي جشن خواهد آمد و هداياي رؤساي كشور خود را [به شاه ايران] تقديم خواهند داشت. از روز شنبه 18 ذيقعده، اين جشن شروع مي شد و به روز جمعه 24 ذيقعده خاتمه مي يافت. از اين روي، كليه ادارات دولتي و ديواني مشغول تدارك مقدماتي آذين بندي سردرهاي عمارات خود بودند و مقرر شده بود تمام دكان هاي بازار و خيابان ها با چهل چراغ و جار و لاله و لامپ و آينه و گل و سبزه تزئين شود. مردم تهران وعده تماشاي كلاني به خود مي دادند. 4

ادامه مطلب

نوشته شده توسط اميرعلي کشاورز شنبه 16 آذر1387 موضوع : مقالات | لینک ثابت

اصل بوجود آمدن آرشيو به تمدن يونانيها برمي گردد. 4 الي 5 قرن پيش از ميلاد آتنيها پرونده هاي ارزشمند خود را در معبد "مادر خدايان" مترون[i]، نزديك دادگاه شهر در ميدان عمومي نگهداري مي كردند. معبد انباشته از عهدنامه ها، قوانين دست نويس، پيش نويس بار عامهاي عمومي و ديگر پرونده هاي ايالتي بود. در ميان پرونده ها، تقريرات سقراط با استدلالات خاص خود، دست نوشته هايي از روش بازي اسطوره هايي نظير آشيلوس[ii]، سوفوكل[iii]، ايريپيد[iv] و ليستهايي از پيروزي هاي بازيكنان يوناني در بازيهاي المپيك وجود داشت اين نوشته ها در كاغذهاي پاپيروس كه به شكل لوله در آمده بودند تا قرن سوم بعد از ميلاد نگهداري مي شدند....

[i] - Metroon

ادامه مطلب

نوشته شده توسط بهناز زرين كلكي سه شنبه 26 شهریور1387 موضوع : مقالات | لینک ثابت

شماره ۶۸ (زمستان ۱۳۸۶) فصلنامه گنجینه اسناد منتشر شد. فهرست مطالب این شماره به شرح زیر است. برای دیدن چکیده و اصل مقالات به نشانی زیر مراجعه فرمایید. فصلنامه از نظرات اصلاحی شما استقبال می نماید.

چکیدة مقالات به زبان انگلیسی/ مرتضی رضائی شریف ‌آبادی

نوشته شده توسط سيد محمود سادات بيدگلي یکشنبه 20 مرداد1387 موضوع : مقالات | لینک ثابت

نسخه الکترونیک فصلنامة تحقيقات تاريخي و مطالعات آرشيوي گنجينه، شماره ۶۶ تابستان ۸۶، در وب سايت قرار گرفت.

آدرس وب سايت : http://nlai.ir/Default.aspx?tabid=223

نوشته شده توسط اميرعلي کشاورز یکشنبه 14 بهمن1386 موضوع : مقالات | لینک ثابت

چکیده :

گسترش روز افزون آرشیوها با گسترة فعالیت و وظایف متفاوت و نیز اهمیت آنها در نزد دولتها و ملل مختلف،‌ باعث شده است تا تربیت کسانی که با کسب دانش آرشیو، مدیریت علمی مراکز آرشیوی را به معنی اعم و نیز فعالیتهای تخصصی آن را به معنی اخص برعهده دارند،‌ بیش از پیش مورد توجه مراکز آموزشی و دانشگاهی قرار گیرد. ‌به طوری که امروزه به عنوان رشته‌ای پر اهمیت در خیلی از دانشگاههای دنیا،‌ علاقه‌مندان را در سطوح مختلف به سوی خود جلب کرده و دانش آموختگان آن – که از آنها به عنوان آرشیویست یاد می‌شود – با دستیابی به توانائی علمی وعملی،‌ فعالیت در گسترة مذکور را به صورت هدفمند وجهة همت خود می‌سازند. اینکه دانش آرشیو چگونه و در چه سطوحی در دانشگاههای مختلف ارائه می‌گردد و محتوای دروس آن، ‌چه مطالبی را در بر می‌گیرد و نیز چه مشابهتها و تفاوتهائی با رشتة کتابداری دارد، موضوع نوشتة حاضر است که به صورت گزینشی و با بررسی وضعیت  آموزش این رشته در شماری از دانشگاههای جهان انجام می‌پذیرد و مهم‌ترین منابع آن، داده‌های موجود در وبگاههای اینترنتی ‌مراکز مورد نظر می‌باشد.

کلید واژه :

آرشیويست، مطالعات آرشیوی، آموزش عالی، ایران، آموزش آرشيو.

متن کامل در گنجینه، فصلنامه تحقيقات تاريخي و مطالعات آرشيوي

نوشته شده توسط علي اكبر صفي‌پور پنجشنبه 11 بهمن1386 موضوع : مقالات | لینک ثابت

آرامگاه ظهیرالدوله:

در مجاورت کوه دربند بر سر راه امامزاده قاسم شمیران گورستانی است به مساحت تقریبی 4000 مترمربع که مدفن برخی شعرا ـ ادبا ـ موسیقیدانان و مخصوصا رجال سیاسی ـ  دراویش و مردم عادی است. اولین کسی که در این آرامگاه دفن شد علیخان ظهیرالدوله از رجال خوش نام زمان قاجار است که بعدا و به مرور دیگران هم چه از مریدان او و چه از رجال سیاسی و هنرمندان دراین مکان دفن گردیدند. و اکنون این آرامگاه را موزه ای می دانند که نمونه های فرهنگ و هنر و تاریخ دو قرن را در خود جای داده است.

اما قبل از اینکه به کالبدشکافی آرامگاه ظهیرالدوله بپردازیم آن است که ابتدا  گذری بر تاریخ کنیم وبدانیم که خود ظهیرالدوله کیست و در اینجا چرا مدفون است؟                                              

ادامه مطلب

نوشته شده توسط زهرا ميرزايي پري شنبه 19 آبان1386 موضوع : مقالات | لینک ثابت

نياز به تدوين اصول اخلاق حرفه اي براي آرشيو در سطح بين المللي بسيار احساس مي شده است به همين دليل در 15 سال اخير يكي از موضوعات اصلي و ثابت دستور جلسات نشستهاي ICA موضوع اصول اخلاق حرفه اي آرشيو بوده و تقريبا با اطمينان مي توان گفت كنگره وين در 2004 ميلادي سومين كنگره بين المللي آرشيو با موضوع ، اصول اخلاق حرفه اي بوده است. در  دو كنفرانس اروپايي ( بارسلونا 1997 و فلورانس 2002) نيز مستقيما به اصول اخلاق آرشيوي پرداخته شده بود. البته براي مدتها در بسياري از كشورها اصول اخلاق حرفه اي مخصوص دنياي پزشكي و پيراپزشكي تعريف مي شد و در بخش فرهنگ عقيده بر داشتن آن در سال 1980 پديد آمد. در پايان سال 1980 شوراي جهاني موزه ها (ICOM) اصول اخلاق حرفه اي بين المللي را براي موزه هايي كه تا آن زمان در كشورهاي مختلف دنيا بودند ، بوجود آورد. در دنياي آرشيو فقط تعدادي مرمت كار ماهر از نياز به قوانين آگاه بودند در اوايل سال 1950 اصول نگهداري توسط روجر اليز فرموله شد و در سال 1980 پايه بحثها قرار گرفت. آرشيويستها در كل از نياز و احتياج به چيزي شبيه اصول آگاهي نداشتند در بسياري از كشورها احساس مي شد موضوعات آرشيوي به اندازه كافي در فعاليتهاي آرشيوي و ديگر تنظيمات و مقررات مورد توجه قرار گرفته شده و نيازي به مكتوب كردن و تدوين آن نيست .   در سال 1982 ICA  مجله اي به نام رمپ – RAMP- با مقاله اي از ميشل دوشن با عنوان "موانع دست يابي ، استفاده و انتقال اطلاعات از آرشيوها" چاپ نمود و در بيست و چهارمين كنگره بين المللي ICA  , (CITRA) به سال 1985  تمام وقت كنگره مصروف موضوع "دست يابي به آرشيو و امور خصوصي " گرديد. درهمان سالها موضوع اصول اخلاق آرشيوي يكي از موضوعات بين المللي آرشيو قرار گرفت. آرشيو استراليا سال 1987 در كتاب راهنماي "نگهداري از آرشيو"  پنج مسئوليت براي آرشيو برشمرده است و در سال 1988 انجمن آرشيويستهاي انگلستان يك سمپوزيومي با محوريت اصول اخلاق آرشيوي ترتيب دادند. حركتهاي مختلفي در اين زمينه انجام شد ولي تا سال 1991 فقط انجمن آرشيويستهاي كبك در كانادا به طور مدون داراي اصول بودند. و بعد از سخنراني ماركو كارسي در پنجمين كنفرانس اروپا در بارسلونا عملا كار بر روي اصول اخلاق حرفه اي آرشيو شروع شد

نوشته شده توسط بهناز زرين كلكي دوشنبه 14 آبان1386 موضوع : مقالات | لینک ثابت

در 15 سال اخير يكي از موضوعات اصلي و ثابت دستور جلسات در نشستهاي ایکا(ICA )، موضوع اصول اخلاق حرفه اي آرشيو بوده است و تقريبا با اطمينان مي توان گفت كنگره وين در سال 2004 ميلادي سومين كنگره بين المللي آرشيو با محوريت موضوع  اصول اخلاق حرفه اي در آرشيو تشكيل شده است.

ادامه مطلب

نوشته شده توسط بهناز زرين كلكي چهارشنبه 4 مهر1386 موضوع : مقالات | لینک ثابت

اصول اخلاق آرشيوي كه ICA تبين كرده، مشتمل بر 10 اصل است و در آن آميختگي خاصي ميان تجربه و قانون به چشم مي خورد.  تمركز اصلي بر روي رفتار آرشيويستي و بيشترين تاكيد بر مسئوليت آرشيو به عنوان عاملي بازدارنده از اختلاط و مخدوش شدن مواد آرشيوي است و وظيفه آرشيويست در هر فعاليت آرشيوي، انجام فعاليتهاي حرفه اي است. او مسئول است تا تمام اعمال آرشيوي  كه بر روي مواد آرشيوي انجام مي دهد را نه تنها ثبت و ضبط کند بلكه بايد بتواند از كليه فعاليتهاي خود دفاع نمايد . به علاوه از او انتظار مي رود به آزادي دسترسي به اطلاعات و محدوديت اشاعه اطلاعات امور خصوصي و فعاليت در محدوده قانون توجه تام داشته باشد . از موقعيت خود براي دست يابي به اطلاعات به نفع خود يا ديگري استفاده ننمايد. آرشيويست موظف است دانش حرفه اي خود را ارتقا داده و دست آوردهاي علمي اش را با ديگران به اشتراك گذارد. اوموظف است فرهنگ نگهداري واستفاده از ميراث مكتوب را توسعه و بهبود بخشد. يكي از فوايد ويژه بوجود آوردن اصول اخلاق حرفه اي اين است كه درباره ارزشها و مسئوليتهاي حرفه فكر مي شود و با به تحرير درآوردن مجموعه اي ازآن اصول نسبت به بروز مشكلات پيش بيني، پيشگيري و تدبيرمي شود.

نوشته شده توسط بهناز زرين كلكي سه شنبه 3 مهر1386 موضوع : مقالات | لینک ثابت

بحث راجع به اصول اخلاقي همواره با اين سوال روبرو است كه اين اصول چه هستند و چه زماني آرشيويست به آنها نيازمند است؟

نوشته شده توسط بهناز زرين كلكي یکشنبه 25 شهریور1386 موضوع : مقالات | لینک ثابت

مبناي نظري راهنماهاي بازيابي در آرشيو بسيار ساده است . مواد اوليه آرشيو خودشان بر طبق نظم خاص فيزيكي مرتب شده اند و اين نظم، بطور طبيعي سيستم شكل دهنده آنها را نشان مي دهد . كاربر – كسي كه خواهان دست يابي به اطلاعات مواد آرشيوي است - براي دانستن محتواي  مواد آرشيوي و ميزان ارتباط آن با موضوع مورد نظرش مي بايد راهي بيابد . راهنماهاي بازيابي بوسيله توصيفات آرشيوي اين امكان را فراهم مي آورند و به كاربر اجازه مي دهند تا از راههاي گوناگون ،  مطلوب خود را جستجو نمايد . راهنماهاي بازيابي ابزارهاي ضروري هستند كه بهترين نقاط ورود براي بازيابي اطلاعات را نشان مي دهند . مقصود از توصيفات آرشيوي نيز ايجاد امكان دست يابي به مواد آرشيوي از طريق تنظيمات مختلف با حفظ ساختار اصلي آن مواد است . با نگارش اطلاعات توصيفي لازم، آرشيويست قادر به خلق و ارائه راهنماهاي زيادي خواهد بود كه با روشهاي مختلف تنظيم و طبقه بندي شده اند و توانمندند در اطلاع رساني اوليه ، جانشين اصل مواد آرشيوي گردند .

نوشته شده توسط بهناز زرين كلكي دوشنبه 19 شهریور1386 موضوع : مقالات | لینک ثابت

ضبط اطلاعات از فعاليتهاي اداري هر مجموعه از ضروريات اوليه اي است كه هر سازمان دولتي در راستاي انجام وظايف خود بر عهده دارد. سازمانها با توليد ، حفظ و نگهداري پرونده ها صحت عمليات خود را به داوري مي گذارند.

سازمانها منابع مالي و انساني با ارزشي هستند كه براي  دولتها به عنوان بازوهاي عملياتي طرحها و برنامه ها  محسوب مي شوند و ارزش اين منابع نيز بوسيله اطلاعات اداري داخل پرونده هاي بايگاني شده، مورد پشتيباني و حمايت قرار مي گيرد. آرشيوها با نظارت بر نحوه توليد اطلاعات ، فراهم آوري ، پردازش ، مرمت ، آماده سازي ، حفظ و نگهداري و تنظيم فهرستهاي راهنما و سرويس دهي به مراجعين ، فعاليتهاي گذشتگان را پيش روي آيندگان قرار مي دهند . البته امروزه دايره فعاليت آرشيو محدوده وسيعتري را شامل شده است به نحوي كه علاوه بر گردآوري پرونده هاي توليد شده توسط دولتها، به گردآوري پرونده هاي شخصي ، مثل نامه ها ، يادداشتها ي روزانه ، گزارشات، پيش نويس كتابها يا اشعار ، عكس ، نقشه ، نقشه معماريها و طراحي ها و ......نيز مي پردازد.

آنچه كه مسلم است هر تعهد و وظيفه آرشيوي مي بايد با اين شناخت كه آرشيو جاري ، فعال ، پويا و داراي برنامه اي ثابت با قواعدي فراگير است همراه باشد. آرشيو نيازي ندارد كه بزرگ ، مجلل و گرانقيمت باشد اما نيازمند است كه خلاق ، پويا ، روشمند و با متدي سازمان يافته باشد.

نوشته شده توسط بهناز زرين كلكي یکشنبه 18 شهریور1386 موضوع : مقالات | لینک ثابت

از اهداف اصلي در تدوين اصول اخلاق آرشيوي ، مي توان ايجاد همسويي در نگرش حرفه‌اي ، رضايتمندي در نيروي انساني و رفع سوء تفاهمات رفتاري را نام برد .  معرفي يك "كار متعهدانه حرفه اي" وتمرين و تداوم در بحث و گفتگو در باره ارزشها ، رشد صراحت در محيط كار و افزايش روحيه صداقت و همكاري را به دنبال خواهد داشت . در يك چنين فضايي ، امكان هماهنگي و تطابق بين ارزشهاي فردي و ارزشهاي سازماني ، بيشتر فراهم خواهد شد . البته موفقيت برنامه‌هاي اخلاقي در يك سازمان بستگي ويژه به چگونگي انطباق رفتار كاركنان با خط مشي‌ها و رويه‌هاي تعيين شده دارد .

 اگر بتوان براي هر يك از تخصصهاي آرشيوي ، معيارهاي رفتار مطلوب حرفه اي را  معين كرد در واقع چارچوب اصلي ارزشها و مسئوليتها ترسيم شده است. به عنوان مثال مشخص مي گردد كه چه ارزشهايي در حيطه اطلاع رساني موجب رعايت بي طرفي ، حفظ اسرار و صداقت مي شود و يا در قلمرو تنظيم و توصيف اسناد ، موجب رعايت امانت ، وفاي به عهد و مسئوليت پذيري است.

اصول اخلاق آرشيوي در تصوير سازي مثبت از سازمان نقش مهمي ايفا مي كند و مي تواند ارزشهاي مطرح آن را مديريت نمايد . اصول اخلاق حرفه اي چون برگرفته از نيازهاي حرفه اي در مقاطع زماني خاص است لذا با تغيير نيازهاي سازماني قابل تغيير است بنابر اين باز نگري مجدد در فواصل معين از ضروريات آن خواهد بود . هميشه مي بايد به ياد آورد كه نتيجه اصول اخلاقي در شكل گيري رفتارهاي مشخص شده اي در محيط كار ، نمايان خواهد شد و نيز به ياد داشت كه جلوگيري از وقوع معضلات اخلاقي (پيشگيري) ، بهترين راه حل عقلاني خواهد بود و به مراتب كم هزينه تر از حل مشكلات اخلاقي است.

نوشته شده توسط بهناز زرين كلكي شنبه 17 شهریور1386 موضوع : مقالات | لینک ثابت

ايجاد نظام هماهنگ اسنادي از ضروريات اوليه اي است كه كشورها ، با هر فرهنگ و مذهب و سابقه اي ، در راستاي حفظ بهينه ي اطلاعات و پيشينه ي خود ، نيازمند آن هستند. در تحقق اين ايده، نياز به تحول در وضعيت اطلاع رساني مواد آرشيوي و حركت به سوي شرايط بهتر دست يابي- با تاكيد بر استاندارد سازي فعاليتهاي آرشيوي -  بيش از پيش احساس مي شود . بوجود آوردن ،تكميل ، تعميق و تداوم بخشيدن به ايجاد وحدت رويه اسنادي ، كه در سايه استاندارد سازي شكل مي گيرد مستلزم به چالش كشاندن افكار همه صاحب نظران اين تخصص است . با اين كار ، نه تنها شاهراه توسعه را مي گشاييم بلكه موجب پرورش مهارتهاي جديد هم خواهيم شد . در اين ميان استاندارد سازي تنظيم و توصيف اسناد اهميت بسزايي دارد . زيرا بوسيله چنين فرايندي ، بازيابي در مخازن آرشيوي و همچنين ايجاد ارتباط با ديگر مراكز ، تسهيل و تسريع مي شود . 

نوشته شده توسط بهناز زرين كلكي سه شنبه 13 شهریور1386 موضوع : مقالات | لینک ثابت

آرشيو ملي هر كشور، نقش مهمي در حفظ و نگهداري آثار پر ارزش مكتوب و غير مكتوب آن دارد و به لحاظ  ايفاي نقش استنادي در تحرير تاريخ جوامع ، از جايگاهي ويژه و انحصاري برخوردار است.  از اين روي براي حفظ موقعيت و توسعه توام با نوآوري ، ناگزير است ، تلاش زايد الوصفي از خود ظهور و بروز دهد.

شناخت عوامل رشد دهنده و يا تضعيف كننده اصول اخلاق حرفه اي از جمله مسائلي است كه سخت مورد توجه برنامه ريزان جامعه آرشيوي است .

نوشته شده توسط بهناز زرين كلكي دوشنبه 12 شهریور1386 موضوع : مقالات | لینک ثابت

هاوارد باسکرويل در دهم آوريل 1885 ميلادي در شهر نورث پلاتدر ايالت نبراسکاي ايالات متحده امريکا متولد شد و در کالج اين ايالت تحصيلات مقدماتي خود را به پايان رساند. باسکرويل دست پرورده يک مدرسه در پرينستون امريکا بود که پس از پايان دوران تحصيلات خود در 23 سالگي به عنوان معلم در مدارس جديد به کشور ايران سفر کرد. در اين برهه از زمان سابقه ذهني مليون و مردم ايران نسبت به متخصصين روسي و انگليسي بسيار منفي بود و به همين دليل مدارس جديد و تازه تاسيس امريکايي از اقبال بيشتري برخوردار بودند. مدرسه «مموريال اسکول» در شهر تبريز که در سال 1891 ميلادي تاسيس شده بود از اقبال خوبي در جذب علاقه مندان برخوردار بود و حدود صد نفر شاگرد جذب کرده بود. از جمله اين شاگردان مي توان از شاعر گرانقدر خانم پروين اعتصامي نام برد. باسکرويل آموزگار جواني بود که به دليل علاقه مندي به تفکرات و انديشه هاي معنوي شرق در اين مدرسه مشغول تدريس تاريخ عمومي بود. وي بعداً به موجب درخواست شاگردان ارشد و برخي از معلمان مانند مرحوم شريف زاده، کلاسي نيز براي تدريس حقوق بين المللي داير کرد. پس از بمباران مجلس توسط محمدعلي شاه آزاديخواهان شهر تبريز به سرعت در مقابل اين تعدي شاه جبهه گرفته و کانون مبارزاتي بزرگي عليه ديکتاتوري ايجاد کردند. در اين مقطع باسکرويل در شهر تبريز مشغول تدريس بود. آشنايي وي با آرا و عقايد آزاديخواهان و به خصوص سيدحسن شريف زاده (از اعضاي مرکز غيبي) و شهادت وي در تبريز در هنگامه محاصره شهر تبريز توسط قواي دولتي(محمد علي شاه) در طول يازده ماه به منظور انهدام مجاهدين و انديشه مشروطيت که منجر به بروز قحطي و مرگ و مير ناشي از آن شده بود تاثير بسزايي در روحيات باسکرويل در همفکري و همکاري با مجاهدان مشروطيت داشت. ويسلن مدير مدرسه مموريال و کنسول امريکا در تبريز با افکار و اقدامات باسکرويل مخالفت کرده و از ستارخان درخواست مي کند که او را از اين کار بازدارد ولي باسکرويل ستارخان را متقاعد کرده بود که به عنوان يک انسان بايد اين حق را داشته باشد که راهي را که انتخاب کرده، ادامه دهد. عزم باسکرويل در مبارزه عليه ظلم و تجاوز جزم بود به طوري که «مري آن» نامزد باسکرويل نيز نتوانست او را از تصميمش منصرف و با خود به امريکا بازگرداند. باسکرويل که دوره آموزش هاي نظامي را در امريکا سپري کرده بود دست به اقدامي مبتکرانه زد و «فوج نجات» را که متشکل از جوانان شجاع و دلير تبريز بود پايه گذاري کرد و به آموزش نظامي آنها پرداخت. باسکرويل و جوانان فوج نجات عهد و پيمان بسته بودند که در دفاع از آزادي و شهر قحطي زده تبريز در مقابل قواي استبداد تا پاي جان ايستادگي کنند. با بحراني تر شدن اوضاع تلاش مقامات امريکايي و حتي قواي مشروطه خواه و توصيه هاي شخص ستارخان در منصرف کردن باسکرويل شدت بيشتري گرفت ولي او بار ديگر بر تصميم جدي خود پافشاري کرد. باسکرويل در پاسخ به کساني که مي گفتند اين جنگي است در ايران و مربوط به ايراني ولي تو يک امريکايي هستي يادآور شده بود که «روح انساني همه مردم جهان يکسان است و تنها فرق من با اين مردم در اين است که من در منطقه اي ديگر از مادر زاده شده ام که آن هم در تصميم من مهم و تاثيرگذار نيست.» فروردين ماه سال 1288 شمسي، تبريز روزهاي سختي را مي گذراند. شب و روز گلوله هاي توپ و تفنگ از هر سو بر سر مردم شهر مي باريد و شهر از هر سو چنان در محاصره بود که گرسنگي و مرگ همه را پريشان خاطر کرده بود. نيرنگ هاي کنسول هاي روس و انگليس ستارخان و باقرخان را برآن داشت که بار ديگر به جنگي بزرگ برخيزند و اين بار غرب تبريز را برگزيده و برآن شدند که به يکي از مواضع صمدخان از قواي دولتي يورش برند و چون بسيج نيرو مي کردند باسکرويل چنين خواست که فوج نجات در اين حمله پيش قدم باشد. باسکرويل آن شب از وجد گرفتن رخصت از سردار ملي که رهبري مقاومت را به عهده داشت به خواب نرفته و فوج خود را مهياي مبارزه مي کرد. صبح دوشنبه 30 فروردين 1288 شمسي مصادف با 18 آوريل 1909 اولين کسي که قدم به ميدان جنگ گذاشت و به فوج خود فرمان حمله داد، باسکرويل بود. باسکرويل در ميدان رويارويي حق و باطل با روحيه اي استوار و عزمي راسخ به نبرد پرداخت تا اينکه قلب پاکش آماج تير دشمنان آزادي قرار گرفت و جان سپرد. مردم مبارز تبريز از کشته شدن جوان شجاع امريکايي در 24 سالگي که حکم مهمان را براي آنها داشت به سختي غمگين شدند و پيکر بي جانش را به شهر منتقل و طي مراسمي باشکوه در گورستان ارامنه به خاک سپردند. کسروي در شرح مراسم تشييع پيکر وي چنين نوشته است؛ «... شاگردان باسکرويل و دسته فداييان او و ارمنيان، گرجيان و امريکاييان و همه آزاديخواهان از بزرگ و کوچک با دسته هاي گل پيرامون جنازه را گرفته، روانه شدند. همه را اندوه گرفته، پژمرده و افسرده مي بودند. ميانه راه در چند جا پيکره برداشتند و چون جنازه بدين سان به گورستان امريکاييان رسيد، در آنجا يک رشته گفتارهايي رانده شد و شور و خروش سترگي برخاست. از کساني که به گفتار پرداختند بارون سدراک از آزاديخواهان ارمني مي بود و چنين گفت؛ من اکنون بي گمان شدم که مشروطه ايران پيش خواهد رفت زيرا خون پاک اين جوان بي گناه در راه آن ريخته شد.» سنگ مزار باسکرويل به دستور شيخ محمد خياباني تهيه و بر مزار وي در قبرستان ارامنه در تبريز نصب شد. پس از کشته شدن هاوارد باسکرويل انجمن تبريز براي قدرداني از وي دستور بافتن قاليچه اي به دست زنان تبريزي را صادر کرد، طرح آن لچک ترنجي و در ترنج وسط آن تصوير باسکرويل با مهارت و چيره دستي نقش بسته و همچنين در اطراف قاب ترنج به دو زبان عبارت زير نوشته شده بود؛ تصوير باسکرويل يادگار قدرشناسي از طرف جمعيت خيريه مرکزي ايران- تبريز. انجمن تبريز تصميم گرفته بود تفنگ باسکرويل را به همراه قاليچه بافته شده براي مادر وي در امريکا ارسال دارد ولي اين قالي متاسفانه هرگز به دست مادر باسکرويل نرسيد.

نوشته شده توسط زهرا ميرزايي پري دوشنبه 29 مرداد1386 موضوع : مقالات | لینک ثابت

سرآغاز / مرتضي رسولي پور. (مشاهده)

فراز و فرود بانك روس و ايران ( 1302 - 1359 ش. / 1923 - 1980 م. ) / مظفر شاهدي  (مشاهده)

بازخواني فرماني از اشرف افغان،‌ پس از رسيدن به حكومت در اصفهان / حميدۀ خدابخشي  (مشاهده)

حاكمان بختياري تبار اصفهان از مشروطيت تا سقوط قاجاريه / غفار پوربختيار  (مشاهده)

شناسايي شناسنامه‌اي روزنامه‌هاي تبريز در فاصله زماني 1324 - 1325 ش. / 1945 - 1946 م. با تاكيد بر توضيح روزنامه جوانلار (جوانان) / دكتر سيروس برادران شكوهي (مشاهده)

خاطرات عطاالله خان معين لشكر سوادكوهي در مورد (1-بازگشت محمدعلي شاه مخلوع;2-مقاومت در برابر قرارداد 1919) / مصطفي نوري (مشاهده)

كاپيتولاسيون در روابط ايران، عثماني و تركيه / علي‌اكبر صفي پور  (مشاهده)

جمعيت خيريۀ محلۀ نوبر / غلامرضا دركتانيان  (مشاهده)

ميرزا جوادخان سعدالدوله / حوريۀ سعيدي  (مشاهده)

درآمدي بر پاره‌اي مشكلات نظري و كاركردي تاريخ شفاهي / دكتر مرتضي نورائي  (مشاهده)

تاريخچه اصول اخلاق آرشيوي و مواد آن / بهناز زرين كلكي  (مشاهده)

شيوه نامۀ تاريخ شفاهي / شفيقۀ نيك نفس  (مشاهده)

نقدي بر مقاله "بازخواني فرماني منحصر به‌فرد از عهد قاجاريه (1239 ق. / 1823 م.)" / عماد الدين شيخ‌الحكمايي  (مشاهده)

معرفي مجموعه‌هاي سند در آرشيو ملي (سندهاي خريداري شده) / خديجه فهيمي فر، زهرا مومن فرد  (مشاهده)

چکيده مقالات به زبان انگلیسی / نسرين بابايي  (مشاهده)

نوشته شده توسط اميرعلي کشاورز سه شنبه 23 مرداد1386 موضوع : مقالات | لینک ثابت