وبلاگ گروهی آرشیویستهای ایران

    اهميتي كه ساير كشورها نظير دانمارك و فرانسه به نگهداري مدارك مي‌دادند، انگليسيها در اين مورد بي‌توجه بودند؛ گرچه حجم لوحه‌ها و پرونده‌ها قابل توجه بود، حتي دولت چندان  رغبتي به تمركز اين‌‌گونه مدارك و جمع آوري آنها نشان نمي‌داد و مدارك گوناگون در معابد و برجها به صورت نامنظم و در جاي مرطوب نگهداري مي‌شد.  در ايام مختلف، صاحبنظران و افراد مطلعي از قبيل ويليام پريالي به فكر منظم كردن مدارك و تدارك محل مناسبي در نزديك ساختمان حكومتي افتادند؛ تا اينكه در سال 1732م.، كتابخانة CTTON آتش گرفت. برخي معتقد بودند كه آتش‌سوزي عمدي بوده و كميته‌اي[1] به منظور يافتن علل آتش سوزي تعيين گرديد و متعاقب آن، فكر نگهداري مدارك و اسناد قوت گرفت؛ تا اينكه در دهة اول 1800م. مدارك مختلفي، در بيش از 50 مخزن گوناگون در لندن و اطراف آن پيدا كردند. با پيدا شدن اين مدارك، هيئتي انتخاب شد و به بررسي مدارك پرداخت؛ اما اقدامات آن هيئت به كندي پيش مي‌رفت و نتايج مطلوبي به دست نداد.

      سرانجام، کارگروهي يا هيئتي را مجلس انگليس تعيين كرد تا نسبت به بازبيني و تفكيك اوراق زائد و مدارك لازم جهت نگهداري اقدام كند. اين كارگروه، در سال 1836م. گزارش نهائي خود را به مجلس داد و پيشنهاد تأسيس سازماني را براي نگهداري كلية اسناد عمومي ارائه كرد و بالأخره آرشيو ملي انگليس، درسال 1838م. تأسيس گرديد و متعاقب آن، در سال 1877م. مجلس به رئيس آرشيو ملي اجازه داد كه جهت امحاي اوراق زائد، مقررات لازم را وضع و به تصويب پارلمان برساند. مقررات و دستورالعملهاي لازم در مدت چند سال تهيه و به پارلمان پيشنهاد گرديد و به سال 1898م. به تصويب رسيد. متعاقب آن، در سال 1951م. چنين ملاحظه گرديد كه مقررات موجود، با توجه به روند روزافزون پرونده‌هاي راكد و ساير مدارك، مقررات نارسائي دارد. بدين جهت، كميسيوني بعد از يك‌سال به نام گريك، مأمور تهية پيشنهاد اصلاحي شد و گزارش اين هيئت در سال 1954م. منتشر شد و يكسال بعد مورد تصويب دولت قرار گرفت. متعاقب آن، مجلس براساس كميسيون گريك، در سال 1958م. قانون تازه‌اي به تصويب رساند كه براساس آن مسئوليت بررسي و انتخاب پرونده‌هاي لازم براي نگهداري و از ميان بردن مابقي آنها را به عهدة وزارتخانه‌ها و سازمانهاي مربوط، با راهنمائي و نظارت آرشيو ملي گذاشت و همين تصميم، به آرشيو ملي اختياراتي داد تا برخلاف قانون 1877م.، براي امحاي اوراق زائد نيازي به مجوز پارلمان نباشد.

       به دنبال اقدامات آرشيو، امحاي سوابق غيرلازم و انتقال اسناد باارزش به آرشيو ملي، با رعايت موازيني صورت پذيرفت.

نوشته شده توسط داود اميني چهارشنبه 13 آذر1387 موضوع : آرشيو و كتابخانه | لینک ثابت

    آرشیو، سند و مدرک خاصیت انسانی است که غیر از غریزه، دارای عقل و ادراک است و ایجاد آرشیو، خاصیت انسان آینده‌نگر است. سند، آینه‌ای است که تمام وقایع اجتماعی در آن منعکس شده است.

امروزه اسناد با نام خدا شروع می‌شوند. در گذشته نیز در بالای سند از خداوند امداد می‌گرفتند. و حتی در زمانی هم که به خدا اعتقاد نداشتند، اسناد مقدس بودند. آرشیو برای اولین بار در معابد به وجود آمد؛ در زیارتگاهها به وجود آمد. آرشیو تابو بود. تابو، یعنی محرمات. هیچکس نمی‌توانست به آن دست بزند. سند، دینکرت بود یعنی رفتار و فعل دینی.

به گفته دکتر جابر عناصری یک لغتی از ایران باستان وارد شده است که در جامعه  ما فکر می‌کنند عربی است و آن لغت مناسک است که از نسک می‌آید ونسک یعنی سند. و مناسک یعنی سندها. نسک در ایران باستان یعنی سوره و آیه، یعنی مردم می‌بایست برحسب مناسک کار می‌کردند. آیه یعنی نشانه. نسک یعنی نشانه که چنین رفتار کن و چنان رفتار نکن. سوره یعنی سندی که در آن عبارت مقدسی نوشته شده است. سورة یاسین یعنی سندی و مدرکی که در مورد قیامت نوشته شده است و یک مدرکی است که در آن دستورالعمل مقدس نوشته شده است. سوره، در بین عربها و قبل از اسلام وجود داشت. می‌دانیم که سالی یک بار عربها به کعبه می‌آمدند و کعبه علاوه بر محل زیارتی، مکان سیادتی نیز بود. اعراب بادیه‌نشین که به کعبه می‌آمدند، زیباترین شعرشان را در کعبه می‌سرودند و آن، سوره می‌شد و در دیوار کعبه می‌آویختند. قصی بن صاعده، در بازار عکاذ می‌گفت: حرف من درست است؛ پس سوره در زبان عرب، نوشتن زیباترین کلام بود که سندی باشد برای جامعه.

نوشته شده توسط داود اميني یکشنبه 5 آبان1387 موضوع : آرشيو و كتابخانه | لینک ثابت

نابرابریهای علمی و تکنولوژیک شکاف بین کشورهای غنی و فقیر را عمیق تر کرده است و همین شکاف، عامل موثری در فقر مالی کشورهای وابسته است. سرعت دسترسی به اطلاعات و عرضه به موقع آن از یک سو و دست یابی به تکنولوژی نوین ارتباطی از سوی دیگر عوامل موثری در دست یافتن به توان خوب اقتصادی و تکنیکی است. یکی از روشهای شاخص در بدست آوردن اطلاعات و مهارت در جذب و استفاده بجا از تکنولوژی جدید، آشنایی با سیستمهای طبقه بندی اطلاعات و تنظیم آنها به روشی است که بازیابی اطلاعات را هر چه بهتر تسهیل نموده و از ریزش و از بین رفتن اطلاعات جلوگیری نماید.درک شایسته از چگونگی کاربری اطلاعات طبقه بندی شده ،شناسایی دقیق احتیاجات واقعی ، اولویت بندی بسیار حسابگرانه آنها و تلاش برای دست یابی به بهترین سیستمهایی که در راستای رفع نیازهای واقعی موجودَ، کارآمد هستند، موجب خواهد شد که از شاخص دیگر یعنی حضور در صحنه های بین المللی و تبادل تجربیات نظری و عملی با دیگر جوامع بشری سود برد. آرشیو نیز در این زمینه، رسالت یافتن بهترین طرحها برای طبقه بندی اطلاعات را دارد تا با بکار بردن اندیشمندانه آن از نابودی محتوای اطلاعاتی مدارک که نقش استنادی بسیار قوی دارند جلوگیری نماید.

نوشته شده توسط بهناز زرين كلكي یکشنبه 7 مهر1387 موضوع : آرشيو و كتابخانه | لینک ثابت

امروزه آرشيو در سراسر جهان امر شناخته شده اي است كه استفاده و بهره برداري از آن بخشي از زندگي فرهنگي هر اجتماعي را تشكيل مي دهد. در حقيقت آرشيو نقش واسطه اطلاعاتي مهمي را داراست كه در حكم وجدان و ضمير يك ملت ايفاي وظيفه مي نمايد و رجوع به آن براي بازيابي حقايق جاري در گذشته و حال و همچنين يافتن ديدگاهي روشن از آينده، جزو ضروريات مسلم تلقي مي گردد. بنابراین عملیات چهار گانه آرشیو ( نظارت بر تولیداسناد، گردآوری، پردازش و اطلاع رسانی) اگر مدبرانه و با پشتوانه تجربیات موفق که منجر به تولید علم در این زمینه شده است، انجام پذیرد می تواند در  ارائه تصویری دقیق و درست از جامعه خویش در محدوده های زمانی مختلف، ایفای وظیفه کند.

نوشته شده توسط بهناز زرين كلكي یکشنبه 7 مهر1387 موضوع : آرشيو و كتابخانه | لینک ثابت

واضح است كه اختلافات پايه اي در روشهاي متداول در كتابخانه و آرشيو ناشي از طبيعت مطالبي است كه در دو كار وجود دارد. تاكيد بر اختلافات پايه اي بين اين دو حرفه به معناي بي توجهي به مشتركات آنها و يا تشريك مساعي آنها در موضوعات مبتلابه نيست بلكه متخصص آرشيو بايد كاملا آگاهي داشته باشد چه ميزان از اطلاعات با ارزش در كارهاي چاپ شده موجود در كتابخانه قابل بهره برداري است و امكان دست يابي براي تكميل اطلاعات آرشيوي وجود دارد و از طرف ديگر كتابدار بايد بداند چه نوع اطلاعاتي مي تواند در كارهاي چاپ نشده موجود در آرشيو پيدا كند.

در واقع آرشيو و كتابخانه دو بازوي قوي در امر تحقيق و آموزش هستند كه كمكهاي شاياني به محقق و دانشجو مي نمايند زيرا تنظيم تحقيقات از منابع چاپي و منابع آرشيوي اغلب مكمل يكديگرند.

نوشته شده توسط بهناز زرين كلكي شنبه 6 مهر1387 موضوع : آرشيو و كتابخانه | لینک ثابت

سومين اختلاف مابين حرفه آرشيو و كتابخانه تفاوت در روش تنظيم و توصيف است در اينجا تنظيم و توصيف به معناي فهرست نويسي و به عنوان تقسيمي از تقسيمات كاتالوگينگ موضوعي، مورد نظر است.....

ادامه مطلب

نوشته شده توسط بهناز زرين كلكي شنبه 6 مهر1387 موضوع : آرشيو و كتابخانه | لینک ثابت

دومين اختلاف مربوط به دسته بندي مطالب است. لفظ طبقه بندي واژه مصطلحي است كه در هر دو مركز مورد بحث قرار مي گيرد ولي كاربرد اين كلمه در آرشيو كاملا متفاوت از كاربرد آن در كتابخانه است، اولا طبقه بندي در آرشيو بر اساس منشا اوليه در پيدايش مطالب و ارتباط آنها با كار و فعاليت سازمان ذي ربط صورت مي پذيرد ثانيا هيچ طرح ثابت و روش از پيش تعيين شده اي وجود ندارد كه بتوان كليه موارد را بر اساس آن طبقه بندي نمود. در اروپا سالها تلاش بر اين بود تابلكه بتوانند روش يا روشهاي مشابهي با آنچه در كتابخانه متداول است طرح ريزي كنند اماهر كدام پس از مدتي به شكست انجاميد و هر كدام يكسري از اطلاعات استنادي را از بين برد....

ادامه مطلب

نوشته شده توسط بهناز زرين كلكي چهارشنبه 3 مهر1387 موضوع : آرشيو و كتابخانه | لینک ثابت

مهمترين اختلاف در دو مركز آرشيوي و كتابخانه اي برخاسته از نحوه ارزيابي و انتخاب مطلب است. هدف متخصص آرشيو در انتخاب و ارزيابي موادي كه توسط دستگاههاي دولتي و غير دولتي توليد شده اند، رسيدن به موارد مجزا و جزئي نيست. بلكه رسيدن به يك تصوير كلي اي است كه منعكس كننده مبدا روند و اصل پيوند كاري و رابطه سازماني بين پرونده هاست بنحوي كه محتواي اطلاعاتي آنها گوياي پيشرفتها، نقايص، برنامه هاي مختلف كوتاه مدت و دراز مدت، سياست گذاري هاي در ابعاد گوناگون و توليد دستگاه در محدوده زماني مشخص مي باشد در خلاصه كلام مي توان چنين گفت ......

ادامه مطلب

نوشته شده توسط بهناز زرين كلكي یکشنبه 31 شهریور1387 موضوع : آرشيو و كتابخانه | لینک ثابت

يكي از وجوه مشخصه مطالب آرشيوي آن است كه در ارتباط مستقيم با فعاليتهاي عملي بخشي از سازمان (سازمانهاي) دولتي و يا غير دولتي بوجود آمده و يا محسوب شوند و بالاترين اهميت وجودي آنها بستگي تام به ارتباط سازماني آنها با يكديگر و يا با سازمان دارد. بنابر اين ارزش فرهنگي آنها تبعي است زيرا مقصود اوليه از بوجود آمدن چنين مواردي انجام افعالي در راستاي اعمال سازماني است مثلا احكام انتصابات ،خريد ملزومات ، پرونده صورت جلسات فقط به منظور حركاتي در جهت فعال نمودن، نظام بخشيدن و پيگيري امور انجام مي پذيرد.

اما مطالبي كه مورد نظر كتابخانه است در مرحله پيدايش شالوده يك فكر، تجلي يك انديشه، ظهور يك احساس، تحقيق و يا اكتشاف پيوسته مي باشد كه به منظور ارتقاء سطح دانش و يا القاء تفكري نوين و يا حسي جديد شكل گرفته است و طبعا ارزش فرهنگي آن در همان ابتدا اولا و بالذات و لا ينفك خواهد بود.

نوشته شده توسط بهناز زرين كلكي شنبه 30 شهریور1387 موضوع : آرشيو و كتابخانه | لینک ثابت

به گزارش سایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی  cgie برای نخستین بار در کشور کتابی با عنوان مدیریت و حفاظت از اسناد سازمان های غیر دولتی N.G.O توسط دکتر کیانوش کیانی هفت لنگ رئیس پژوهشکده ابوریحان بیرونی تألیف و منتشر شد.

دکتر کیانوش کیانی در گفتگوی اختصاصی با مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی، درباره ویژگی کتاب حاضر گفت: مطالب این کتاب در یک راهنمای عملی در قالب پرسش و پاسخ درباره سازمان های غیر دولتی، و تفاوت بین IO (سازمان جهانی) و IGO (سازمان دولتی بین المللی) شروع می شود و از تعریف سند، منشاء سند، تعریف پرونده، تفاوت اسناد جاری و آرشیوی، معرفی اسناد دیجیتالی، نحوه تنظیم پرونده های سازمان های غیر دولتی، مبحث امحاء و مراحلی که باید از نظر قانونی طی شود، سیستم طبقه بندی اسناد، اسناد الکترونیک و شیوه محافظت، نگهداری و امحاء آنها، و آشنایی با آسیب ها و خطراتی که اسناد در ابتدا معرفی می کند و و راه های مقابله با آن، و در پایان کتاب نیز آشنایی با خدمات آرشیوی و انجمن های حرفه ای آرشیوها مطالب مهم و ارزنده ای ارائه شده است.

این کتاب توسط نشر هزاره ققنوس ، درتیراژ 1200 نسخه و به قیمت 2000 تومان به چاب رسیده و در دسترس علاقه مندان قرار گرفته است.

نوشته شده توسط رضا حاجي آبادي شنبه 11 اسفند1386 موضوع : آرشيو و كتابخانه | لینک ثابت

      درباره موضوع نظارت مستقيم آرشيو ملي بر عملكرد واحدهاي اسناد دستگاههاي دولتي، نظر آرشیویست های محترم را به بندهای الف و ب ماده پنجم قانون تاسيس سازمان اسناد ملي ايران ( مصوب 17/2/1369ش) در خصوص وظايف شوراي اسناد سازمان سابق اسناد ملي، مبني ير تشخيص اوراق زائد قابل امحا و انتقال اسناد با ارزش به آرشيو ملي جلب مي كنم:

      الف- تشخيص اوراق زائد قابل امحا و تصويب فهرست مشروح آنها كه قبلا از طرف سازمان اسناد ملي و وزارتخانه يا موسسه دولتي ذي ريط طيق مقررات اين قانون تهيه و تنظيم شده باشد.

       ب- تصويب آيين نامه هاي مربوط به نحوه بررسي و نقل و انتقال در پرونده هاي راكد و اسناد ملي .

       حال در شرايطي كه قانون، سازمان اسناد و كتابخانه ملي را تنها متولي امر تشخيص اوراق امحايي و نيز تصويب آيين نامه هاي اسناد انتقالي به آرشيو ملي دانسته است، مصوبات اين شورا و اجراي آيين نامه هاي مصوب آن نياز به بازوي اجرايي براي عملي شدن در دستگاههاي دولتي و وابسته به دولت دارد و اگر اجرانشد، چه دستگاهي به جز سازمان قانوني متولي آن، مسئول نظارت و پيگيري اجراي مصوبات اين شورا است و اگر چنين نظارتي را بر حسب تعاريف و تفاسير حقوقي از قانون سازمان منتفي بدانيم‘ پس تصويبات شورايي كه بازوي نظارت و اجرا ندارد تا چه حد قابل اجراست و با وجود معضلاتي كه بعضا در دستگاه هاي دولتي و وابسته به دولت وجود دارد چرا پس از گذ شت چند دهه از تاسيس سازمان اسناد ملي سابق، هنوز موضوع چگونگی نظارت آرشیو ملی برعملکرد واحدهای اسناد ادارات دولتی  حل نشده است؟ و واقعا اگر اين سازمان را مسئول نظارت بر مصوبات شورا نشناسيم ،پس چه كسي بايد چنين مسئوليتي را پذيرا باشد؟ در نتيجه بلا تكليفي‘ چه بر سر ميراث ملي مي آيد؟ اين نكته قابل ذكر است كه بخش عمده اي از اين نظارت مستقيم با ارتباط و حضور مستمر كارشناسان ارزشيابي اسناد و نمايندگان آرشيو ملي در دستگاههاي دولتي محقق گشته است.

       موضوع ديگر اينكه آيا حقيقتا سازماني كه طبق قانون تنها متولي صدور مجوز امحا و يا انتقال اسناد دستگاه ها است و شوراي آن مصوباتي دارد، نمي تواند در صورت مشاهده و اثبات تخلف در امر امحاي غير قانوني و خودسرانه ي اسناد در دستگاههاي دولتي و وابسته به دولت ، در محاكم قضايي كشور طرح دعوي كند؟ گرچه موردهايي در گذشته از طرح دعواي حقوقي در محاكم قضايي از تخلفات دستگاه ها از سوي آرشيو ملي وجود دارد. درباره  توانايي پيگيري قضايي موضوع تخلفات واحدهای امور اسناد دستگاه ها از سوي آرشيو ملي‘ در آینده مستنداتي ارائه خواهد شد.

نوشته شده توسط داود اميني شنبه 20 بهمن1386 موضوع : آرشيو و كتابخانه | لینک ثابت

1- كار موزه‌ و كتابخانه، بيش‌تر جنبة جمع‌آوري دارد (به طور تصادفي)؛ حال آنكه آرشيو اسناد را جمع‌آوري نمي‌كند، بلكه آنها را تحت شرايط خاصي (قانوني) دريافت مي‌دارد. فرق عمده، در اين است كه كارشناس اسناد، تلاش دارد كه دريابد اسناد در كجا و به دست چه كساني و يا چه سازماني و در تحت چه شرايطي (زمان و مكان و موقعيت سياسي، جغرافيائي و اجتماعي) تهيه شده و از چه طريقي به آرشيو انتقال يافته است.

كتابدار و موزه‌دار، مي‌توانند اشيا و كتب  مورد نياز و علاقة خود را از هر جا و از هركس، صرف‌نظر از شرايط خاص خاستگاه آن خريداري يا فراهم كند.

2- اسناد آرشيو، در اجراي وظايف قانوني و عرف و جريانات مستمر و منظم تنظيم مي‌شوند و برخلاف اشيا و كتب موزه‌ها و كتابخانه‌ها، با يكديگر پيوند دارند و نمي‌توان آنها را جداگانه مورد مطالعه و استفاده قرار داد. در واقع اصل كار آرشيو و خاصيت اصلي اسناد آرشيوي، پيوستگي سازمند آنها به يكديگر مي‌باشد، زيرا اساس كار كارشناسان اسناد و محققان، مطالعه و بررسي شرايط خاص پيدايش اسناد مي‌باشد و كار آرشيو، در نهايت تسهيل اين گونه پژوهش‌هاست.

3- از لحاظ ارزش اكتساب و نگهداري و طبقه‌بندي و طرز فكر و تلقي و ارزشيابي نيز تفاوتهائي وجود دارد. كتابدار، كتابها و مجلات و نشريات را انتخاب مي‌كند (برحسب نوع كتابخانه) و از طريق معامله يا مبادله و يا هديه‌گيري،  آنها را به دست مي‌آورد؛ در حالي‌ كه كارشناس اسناد، سوابق را دقيقاً ارزشيابي مي‌كند (نه ارزيابي) تا در صورت دارا بودن ارزش نگهداري دائم، آنها را از مجراي انتقال و يا امانت (از مجرای قانون و مقررات) تحصيل مي‌كند. كتابدار با روشهاي ثابت طبقه‌بندي (موضوعي و اسمي)، كتابها را مرتب مي‌كند؛ در حالي كه كارشناس سند، با توجه به فعاليتها و وظايف سازمانها، اسناد را گروه‌بندي مي‌كند.

4- كتابدارها كتابها را فهرستوار در كارتهاي اندكس (نمايه) يا كاتالوگ (فهرستگان) وارد مي‌كنند؛ در حالي كه كارشناسان سند، اسناد را در راهنماها و فهرستهاي مشروح و نمايه‌ها و برگه‌هاي توضيحي، تشريح و توصيف مي‌كنند.

به نقل از استاد سروش مشیر سلیمی

نوشته شده توسط داود اميني شنبه 15 دی1386 موضوع : آرشيو و كتابخانه | لینک ثابت

 كتاب، منبعث از آرشيو است در زمينه‌هاي تاريخي، اقتصادي، علوم انساني، اجتماعي و غيره. مدارك، مستقيماً با كوششهاي اداري دولت و تشكيلات مرتبط جمع آوري مي‌شوند. اهميت بيش‌تر مدارك، متكي است به سازمانهاي مولد آنها و همچنين ارتباط سازمانها با يكديگر از ديد قلمرو و وظايف و فعاليتها. بايد گفت كه در آرشيو، وظايف فرهنگي به اندازة كتابخانه مهم نيست و بيش‌تر جنبة تاريخي و اجتماعي دارد؛ ولي كتابخانه بيش‌تر ارزش فرهنگي دارد.

موضوعات و عناوين كتابها را، محققان و مؤلفان گردآوري مي‌كنند. در كتابخانه، كتب از موضوعات اصلي به فرعي طبقه‌بندي مي‌شوند (در زمينة ارتباط موضوعات با يكديگر). موضوعات كتابها، علاوه بر  ارزش فرهنگي و پاره‌اي از موارد، مجزا بودن بحث يا موضوع كتاب، انتخاب سوژه براساس طرز فكر مؤلف يا مترجم و ناشر است كه انتخاب و تهيه مي‌شود؛ ولي در آرشيو، پس از گردآوري مدارك پراكنده از سازمانها، ارتباط آنها از نظر تاريخي  و غيره مشخص مي‌شود و به صورت يك مجموعه در مي‌آيد.

در كتابخانه، از آغاز كار معلوم است كه چه كتابي را بايد تهيه كرد يا چه كتابي را در دسترس افراد قرار داد و حاصل برخي از فصول كتابها، نتيجة كار برخي از آرشيوها مي‌باشد.

به طور كلي، موضوعات چاپي در قلمرو فعاليت كتابخانه است. ناگفته نماند كه در برخي موارد، مطالب چاپ شده، مربوط به آرشيو است. شرح حال شخصيتها، دستنوشته‌ها، فرمانها و نامه‌ها، از جملة مسائل آرشيو تلقي مي‌شود. روزنامه‌ها نيز جزو آرشيو هستند و در كتابخانه‌ها هم استفاده مي‌شوند. فيلمهاي جنگ، فيلمهاي ارتش و آنچه مربوط به تقويت كشور مي‌باشد، جزو آرشيو است، چون تاريخ كشور مواد و مصالح است. فيلم‌هاي مجالس و ديدارهاي بين‌المللي، مدارك آرشيو هستند.

*****************************

به نقل از استاد ابراهیم شاکری

نوشته شده توسط داود اميني پنجشنبه 6 دی1386 موضوع : آرشيو و كتابخانه | لینک ثابت